TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

Thứ 7 ngày 23 tháng 12 năm 2023Lượt xem: 5411

Đột quỵ Mắt.

Đột quỵ xảy ra rất nhanh và đột ngột, là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ 2 trên thế giới nhưng đứng đầu về tỷ lệ tàn tật. Đối với người bị đột quỵ, thời gian là vàng, quyết định sự sống cũng như là khả năng phục hồi của bệnh nhân. Vì vậy, người nhà bệnh nhân cần phải nắm rõ dấu hiệu để nhận biết được đột quỵ.

* Tình huống lâm sàng.

Bệnh nhân nam, 27 tuổi, khởi phát đột ngột sau tắm 10 phút thấy xuất hiện thị lực giảm nhẹ, khuyết tầm nhìn của mắt phải, ngoài ra không thấy bất thường khác.

Bệnh nhân được khám mắt (sau 01 giờ). Bác sĩ chuyên khoa mắt ghi nhận: khuyết nhẹ thị trường mắt phải (bán manh đồng danh), thị lực 8/10 mắt phải; soi đáy mắt và mắt trái bình thường.

Sau đó, được bác sĩ chuyên khoa Mắt liên hệ với bác sĩ chuyên khoa Thần kinh. Chỉ định chụp cộng hưởng từ sọ não được thực hiện ngay sau 05 phút thống nhất. Kết quả chụp MRI sọ não, kết quả cho thấy hình ảnh nhồi máu não mới thuỳ chẩm bên trái.

Sau 15 phút, hội chẩn 3 chuyên khoa: Thần kinh, Đột quỵ và Chẩn đoán hình ảnh được diễn ra. Phương pháp điều trị thuốc tiêu sợi huyết (Actilyse 50mg) được thống nhất sử dụng trên bệnh nhân này.

Kết quả: 01 giờ sau (khi tiêm xong thuốc tiêu sợi huyết): tình trạng mắt bệnh nhân cải thiện 70% biểu hiện bán manh.

Hình ảnh phim chụp cộng hưởng từ sọ não bệnh nhân.


1. Giải phẫu và cấp máu đường dẫn truyền thị giác.

Đường dẫn truyền thị giác trước giao thị bao gồm các sợi trục tế bào hạch võng mạc hợp thành dây thần kinh thị giác, được cấp máu bởi động mạch mắt. Tổn thương đường dẫn truyền thị giác trước giao thị gây ảnh hưởng đến thị trường một mắt.

Tại giao thị, các sợi của võng mạc phía mũi bắt chéo sang phía đối diện trong khi các sợi ở phía thái dương đi thẳng, kết quả là sợi trục của thị trường thái dương phía đối bên hòa chung với sợi trục của thị trường phía mũi cùng bên tạo thành dải thị giác sau khi rời khỏi giao thoa. Cấp máu chính cho giao thị là vòng động mạch Willis, cấp máu chính cho dải thị là động mạch mạc trước. Đặc điểm của tổn thương thị trường từ giao thoa thị giác đến vỏ não thể vân là tôn trọng đường dọc, trong đó tổn thương các sợi bắt chéo ở giao thoa gây khuyết thị trường thái dương hai mắt, còn tổn thương sau giao thoa thì gây bán manh đồng danh hoàn toàn hoặc một phần không tương ứng.

Nhân thể gối ngoài là một cấu trúc dạng vòm ở phía sau ngoài mặt bụng của đồi thị. Đây là nơi tận hết của các sợi trục tế bào hạch và cũng là chứa thân của các tế bào thần kinh trong những chặng tiếp theo của đường dẫn truyền về vỏ não thị giác. Ngoài vai trò của một chặng trung gian trên đường dẫn truyền thị giác, thể gối ngoài cũng là nơi xử lý thông tin của các kích thích ngoài võng mạc. Vùng giữa của nhân thể gối ngoài được cấp máu bởi động mạch mạc sau trong khi vùng trong và ngoài được cấp máu bởi động mạch mạc trước.

Từ nhân thể gối ngoài, tia thị chứa các sợi trục tới vùng vỏ não thể vân cùng bên. Cấp máu chính cho tia thị là động mạch não giữa, một phần bởi động mạch não sau, một phần bởi động mạch mạc trước. Các nhánh của động mạch não sau cấp máu cho vỏ não thể vân.

Hình ảnh sơ đồ đường dẫn truyền thị giác.

2. Đột quỵ Mắt.

Trong cơ thể có một hệ thống mạch máu giúp vận chuyển chất dinh dưỡng quan trọng và oxy đến mọi bộ phận. Khi các mạch máu bị thu hẹp, tắc nghẽn do cục máu đông, nguồn cung cấp máu sẽ gặp vấn đề và được gọi là đột quỵ. Điều này gây ảnh hưởng hoặc tổn thương nghiêm trọng đến một số bộ phận cơ thể.

Đột quỵ không chỉ xảy ra ở não bộ mà còn ở mắt do sự tắc nghẽn động mạch võng mạc (vùng mắt). Loại đột quỵ này được gọi là đột quỵ mắt. Nói rõ hơn, võng mạc mắt là màng mỏng bao quanh bề mặt bên trong của mắt. Võng mạc có nhiệm vụ gửi tín hiệu ánh sáng đến não để chúng ta hiểu được những gì đôi mắt đang thấy. Khi tĩnh mạch võng mạc tắc nghẽn, chúng làm rò rỉ chất lỏng vào võng mạc. Từ đó ngăn cản oxy lưu thông, làm sưng tấy, cuối cùng ảnh hưởng đến khả năng nhìn.

Có nhiều kiểu đột quỵ khác nhau ở vùng mắt, tùy thuộc vào mạch máu bị tắc nghẽn:

– Tắc tĩnh mạch võng mạc trung tâm (CRVO): Tĩnh mạch chính của võng mạc bị tắc nghẽn.

– Tắc động mạch võng mạc trung tâm (CRAO): Động mạch trung tâm của võng mạc bị tắc nghẽn.

– Tắc tĩnh mạch võng mạc nhánh (BRVO): Các tĩnh mạch nhỏ của võng mạc bị tắc nghẽn.

– Tắc động mạch võng mạc nhánh (BRAO): Các động mạch nhỏ của võng mạc bị tắc nghẽn.

Bảng các loại khuyết thị trường ở bệnh nhân.

3. Dấu hiệu đột quỵ Mắt.

Các triệu chứng của bệnh có thể phát triển chậm trong nhiều giờ, nhiều ngày nhưng đôi khi có thể xảy ra một cách bất ngờ. Manh mối lớn nhất để sớm phát hiện đột quỵ là thị lực thay đổi đột ngột. Người bệnh thường sẽ không cảm thấy đau. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp một số triệu chứng khác như:

– Mất toàn bộ hoặc một phần thị lực của mắt.

– Phạm vi tầm nhìn hạn chế.

– Nhìn mờ hoặc méo mó, có bóng đen trước mặt.

– Võng mạc mắt phù thũng thiếu máu.

Nếu bạn có các bất thường về mắt, hãy đi khám ngay lập tức, ngay cả khi dường như các dấu hiệu đã khỏi. Bởi nếu không điều trị kịp thời, đột quỵ ở mắt có thể khiến người bệnh mất thị lực vĩnh viễn.


BE FAST tiền thân là FAST là cụm từ viết tắt được hội tim mạch Mỹ (AHA) cũng như nhiều tổ chức khác sử dụng, giúp bệnh nhân và người thân dễ dàng ghi nhớ về những triệu chứng của đột quỵ nhằm nhận biết sớm và cấp cứu kịp thời bệnh nhân bị đột quỵ.

BE FAST là cụm từ bao gồm 6 chữ cái, mỗi chữ mô tả một dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ:

  – B (BALANCE): Diễn tả triệu chứng khi bệnh nhân đột ngột mất thăng bằng, chóng mặt, đau đầu dữ dội và mất khả năng phối hợp vận động.

  – E (EYESIGHT): Thể hiện việc bệnh nhân bị mờ mắt (giảm thị lực) hoặc mất hoàn toàn thị lực của 1 hoặc cả 2 mắt.

  – F (FACE): Miêu tả sự biến đổi của khuôn mặt, bệnh nhân có thể bị liệt, méo miệng, nhân trung (đoạn nối giữa điểm dưới mũi đến môi trên) bị lệch, thể hiện rõ nhất khi bệnh nhân cười mở miệng lớn.

  – A (ARM): Bệnh nhân cử động khó hoặc không thể cử động tay chân, tê liệt 1 bên cơ thể. Cách xác nhận nhanh chóng nhất là yêu cầu bệnh nhân giơ 2 tay lên và giữ lại cùng 1 lúc.

  – S (SPEECH): Bệnh nhân khó nói, phát âm không rõ, nói dính chữ, nói ngọng bất thường. Bạn có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu người nghi ngờ bị đột quỵ lặp lại một câu đơn giản bạn vừa nói.

  – T (TIME): Khi xuất hiện đột ngột các triệu chứng trên hãy nhanh chóng gọi 1900 86 86 16 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.


ktk@vn